Tepegöz’ün Diğer Adı Nedir? Kiklop, Polyphemos ve Dede Korkut’un Tek Gözlü Devi Tepegöz, Türk ve özellikle Oğuz anlatı geleneğinde tek gözlü bir dev olarak bilinir. “Diğer adı” dendiğinde, iki karşılık öne çıkar: Kiklop (Cyclops) ve bu tipin Antik Yunan’daki en ünlü bireysel örneği Polyphemos. Türkçe söz varlığında Tepegöz’ün eşdeğeri “tek gözlü dev” iken, antik metinlerdeki sınıflandırma kiklop başlığına karşılık gelir; Polyphemos ise özel isimdir ve Odysseia’daki ünlü mağara sahnesinin sahibidir. Bu bağ, karşılaştırmalı mitoloji çalışmalarında sıkça ele alınır. :contentReference[oaicite:0]{index=0} Tarihsel Arka Plan: Ortak Motifin Uzun Yolculuğu Tek gözlü dev motifi, Akdeniz’den Orta Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyada görülür. Antik Yunan’da…
10 YorumEtiket: ve
Gökçeada Nasıl Bir Ada? Gücün, Kimliğin ve Vatandaşlığın Kesişiminde Bir Toplumsal Laboratuvar Bir siyaset bilimci olarak her zaman şu soruyu sorarım: Bir mekân, toplumsal ilişkilerin aynası olabilir mi? Devletin, kurumların, bireylerin ve cinsiyetlerin güç ilişkilerinde nasıl konumlandığını anlamak için bazen büyük başkentlere değil, küçük adalara bakmak gerekir. Gökçeada, tam da bu noktada bir laboratuvar gibidir; hem coğrafi hem de sosyopolitik bir sınır alanı. Burada doğa, devlet, vatandaş ve kimlik iç içe geçer; iktidar ilişkileri yalnızca merkezden değil, adanın kendisinden de şekillenir. Bir Mekân Olarak Gökçeada: Sınırların İçinde Bir Özerklik Arayışı Türkiye’nin en batısındaki bu ada, tarih boyunca farklı iktidar biçimlerinin…
8 YorumHanehalkı Nasıl Yazılır? — Yazım Kargaşasına Artık Bir Son Verelim Kısa cevap: Resmî ve yerleşik terim olarak “hanehalkı” bitişik yazılır. Gündelik dilde “hane halkı” ikilemesini görebilirsiniz ama bir metin içinde tek yazım tercihini duyurup tutarlı kalmak en doğrusu. “Hanehalkı mı, hane halkı mı?” sorusuyla yıllardır didişiyoruz. Peki bu bir imla kaprisi mi, yoksa metinlerimizin güvenilirliğini doğrudan etkileyen bir tutarlılık testi mi? Neden Bu Kadar Karıştı? (Ve Neden Umursamalıyız?) Çünkü aynı kavram iki farklı dünyada yaşıyor: Dil kılavuzlarının ihtiyatlı, kurala bağlı dünyası ve kamu istatistiklerinin yerleşik terim evreni. Ekonomi ve istatistik alanında “household” karşılığı terimleşmiş biçimle kullanılıyor ve kurum pratiği, yazımı…
6 Yorum“Havai hat nerede kullanılır?”—Bilimin merceğinden gündelik hayatımıza bakış Bir sabah yürüyüşüne çıktığınızda, başınızı kaldırıp gökyüzüne baktığınızda göze çarpan o uzun kablolar dikkatinizi çekmiştir. İnce direkler arasında uzanan bu hatlar, çoğu zaman farkına bile varmadığımız ama hayatımızın merkezinde duran bir sistemin parçasıdır: havai hatlar. Peki bu hatlar nerelerde, hangi amaçlarla kullanılıyor? Gelin, bilimin ışığında ama samimi bir sohbet tonuyla bu sorunun cevabını birlikte arayalım. Havai hat nedir? Basitçe söylemek gerekirse, havai hat, elektrik enerjisinin, haberleşme sinyallerinin ya da bazı özel endüstriyel iletimlerin direkler üzerinde taşınmasını sağlayan açık hatlardır. Yani enerji ve bilgi, yer altına gömülmeden, gökyüzüyle temas eden bir güzergâhta ilerler.…
6 YorumGerdan Ne İşe Yarar? Antropolojik Bir Perspektiften Kültürel Simgeler ve Kimlikler Üzerine Bir Analiz Kültürler, tarih boyunca toplumların dünyayı nasıl algıladıklarını, nasıl organize olduklarını ve kimliklerini nasıl inşa ettiklerini belirleyen güçlü yapılar olmuştur. Her bir kültür, kendine has ritüeller, semboller ve pratikler aracılığıyla bu kimlikleri pekiştirir. Gerdan, bir takı olmanın ötesinde, antropolojik açıdan incelendiğinde, bir kültürün estetik ve sosyal yapılarını anlamamıza yardımcı olabilecek çok daha derin bir sembol taşır. Antropologlar, farklı kültürlerdeki gerdan takılarının ve benzer öğelerin anlamlarını incelediklerinde, yalnızca estetik veya süsleyici bir öğeden daha fazlasıyla karşılaşırlar. Bu yazıda, gerdan takılarının toplumlar ve bireyler üzerindeki etkilerini, ritüeller, semboller ve…
6 YorumCinlerin Atası Can Kimdir? Tarihsel Bir Yolculuk Geçmiş, yalnızca zamanın birikimi değil, aynı zamanda bugünümüzün temel taşlarını oluşturan bir yapboz gibi. Her toplum, geçmişten izler taşır; ancak bu izlerin ne kadarını ve nasıl gördüğümüz, zamanla şekillenen bakış açımıza bağlıdır. Tarihçi olarak geçmişi anlamaya çalışırken, sadece olayları bir araya getirmek değil, bu olayların halkların ve inançların üzerindeki etkilerini de irdelemek gerekir. Bugün, çok farklı şekillerde karşımıza çıkan bir kavramdan bahsedeceğiz: Cinler. Ancak, sadece cinlerin ne olduklarını değil, aynı zamanda onların atası olarak kabul edilen Can karakterini de anlamaya çalışacağız. Can kimdir? Ve bu figürün tarihsel kökenleri bize ne anlatıyor? Can’ın Tarihsel…
14 YorumAcem Perdesi Hangi Nota? Tarihsel Bir Müzikal Yolculuk Bir tarihçi olarak, her zaman geçmişi anlama çabasında, günümüzle o geçmiş arasındaki bağlantıları kurmayı arzu ederim. Birçok kez düşündüm, müzik gibi sanatsal bir ifade biçimi, toplumların ruhunu ve dönemin düşünsel yapısını nasıl yansıtır? Bugün, Türk müziğinin en temel ve zengin yapı taşlarından biri olan Acem perdesini ele alacağım. Bu notanın geçmişi, sadece müziksel değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel bir yolculuğun izlerini de taşır. Müzikal tarihimize dönüp baktığımızda, Acem perdesinin zamanla nasıl şekillendiğini, ne tür kırılmalar yaşadığını ve bugün nasıl bir anlam taşıdığını anlamaya çalışacağız. Acem Perdesi: Bir Nota, Bir Kültür Acem…
12 YorumSivil harp nedir? Merak edenler için sıcak bir başlangıç Sivil harp (iç savaş) kavramını ilk kez bir haberin içinde duyup “Bu noktaya nasıl gelinir?” diye düşündüğümü hatırlıyorum. Bir ülkenin sokaklarında, mahallelerinde, aynı dili konuşan insanların birbirine silah doğrultması… Hepimizi sarsan bu soruyu, hem veriler hem de insan hikâyeleri üzerinden, anlaşılır ve paylaşılabilir bir dille konuşalım istedim. Aşağıda “Sivil harp nedir?” sorusunu adım adım açarken; nedenleri, dinamikleri, sonuçları ve erken uyarı işaretlerini de ele alıyorum. Sivil harp nedir? Temel tanım ve çerçeve Hukuki ve siyasal tanım Sivil harp, tek bir ülke sınırları içinde, devlet güçleri ile örgütlü silahlı gruplar (ya da…
8 YorumEn Ünlü Hafızlar Kimlerdir? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Hafızlık, sadece bir kişinin Kuran’ı ezbere okuyabilme yeteneğiyle sınırlı bir beceri değil. Aynı zamanda, bu uğraş, toplumların değerlerini, dinamiklerini ve toplumsal cinsiyet anlayışlarını da etkileyen bir yolculuktur. Bu yazıda, hafızlık mesleğinin tarihsel ve kültürel bağlamda nasıl şekillendiğini, kadınların ve erkeklerin bu alandaki rollerinin nasıl farklılaştığını inceleyeceğiz. Ayrıca, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramların hafızlık üzerindeki etkilerine de değineceğiz. Hafızlık ve Toplumsal Cinsiyet: Erkeklerin ve Kadınların Farklı Yaklaşımları Hafızlık, geleneksel olarak erkeklerin daha fazla yer aldığı bir alan olarak kabul edilmiştir. Tarihsel olarak baktığımızda, toplumların büyük bir…
8 YorumHasköy Neyi Meşhur? Bir Mahalle, Bir Hikâye Hasköy… Belki de sadece İstanbul’un huzurlu köylerinden biri gibi düşünülebilir. Fakat, Hasköy’ün öylesine derin bir tarihi var ki, bir köşe başına her adım atışınızda, bu mahallenin kendine has ruhunu hissedebilirsiniz. Hasköy, sadece eski yapıları ve dar sokaklarıyla değil, yaşayan insanlarıyla da ünlüdür. Her bir yüz, her bir gülüş, bir hikâyeye açılan kapıdır. Bu yazıda, Hasköy’ün meşhur olduğu şeylere dair bir hikâye anlatmak istiyorum. Bu hikâye, iki farklı bakış açısına sahip olan bir çiftin üzerinden şekillenecek. Erkek ve kadın, farklı dünyalara bakarken, bir mahalle nasıl büyüler, nasıl şekillenir, ve aslında nasıl keşfedilir, bunu anlamaya…
14 Yorum